Xét nghiệm HIV lần đầu: chuẩn bị gì và điều gì sẽ xảy ra?

01

Xác định vì sao đây là lúc phù hợp để xét nghiệm

Bạn có thể xét nghiệm vì nhiều lý do: chăm sóc sức khỏe định kỳ, bắt đầu mối quan hệ mới, mang thai, sau một lần có thể phơi nhiễm hoặc để xây dựng kế hoạch dự phòng phù hợp. Bạn không cần có triệu chứng mới được xét nghiệm. Xét nghiệm là cách duy nhất để biết tình trạng HIV.

Nếu có sự kiện khiến bạn lo lắng, hãy ghi lại ngày gần nhất. Không xét nghiệm nào phát hiện HIV ngay sau nhiễm. Loại xét nghiệm và thời điểm xét nghiệm lại phụ thuộc vào thời gian đã trôi qua. Nếu có thể phơi nhiễm trong vòng 72 giờ, hãy đi đánh giá PEP khẩn cấp thay vì chờ ngày xét nghiệm thông thường.

02

Hỏi về đồng thuận, bảo mật và cách nhận kết quả

WHO nêu năm nguyên tắc của xét nghiệm HIV chất lượng: đồng thuận, bảo mật, tư vấn, kết quả chính xác và kết nối với dự phòng, chăm sóc và điều trị. Xét nghiệm phải tự nguyện. Bạn cần được giải thích quy trình và có quyền hỏi cách dữ liệu cá nhân được xử lý.

Quy định về bảo mật và xét nghiệm ẩn danh khác nhau theo quốc gia và cơ sở. Trước khi cung cấp thông tin, hãy hỏi xét nghiệm là ẩn danh hay bảo mật, kết quả có vào hồ sơ y tế không, ai có thể xem và cơ sở sẽ liên lạc bằng cách nào. Chọn phương thức an toàn cho bạn.

03

Biết điều gì xảy ra trong buổi xét nghiệm

Mẫu xét nghiệm có thể là dịch miệng, máu đầu ngón tay hoặc máu tĩnh mạch. Xét nghiệm nhanh có thể trả kết quả trong buổi hẹn; xét nghiệm kháng nguyên/kháng thể tại phòng thí nghiệm hoặc NAT có thể mất vài ngày. Chờ lâu hơn không có nghĩa kết quả dễ dương tính hơn.

Hãy hỏi tên chính xác của xét nghiệm. Xét nghiệm kháng thể, kháng nguyên/kháng thể và NAT tìm các dấu hiệu HIV khác nhau nên có giai đoạn cửa sổ khác nhau. Biết loại xét nghiệm giúp hiểu kết quả âm tính và việc có cần xét nghiệm lại hay không.

04

Chuẩn bị bốn câu hỏi trước khi rời đi

Một buổi xét nghiệm hữu ích nên kết thúc bằng kế hoạch, không chỉ bằng kết quả. Bạn có thể lưu các câu hỏi sau trên điện thoại.

• Hôm nay tôi dùng loại xét nghiệm nào và giai đoạn cửa sổ là bao lâu?
• Khi nào và bằng cách nào tôi nhận kết quả?
• Nếu âm tính, tôi có cần xét nghiệm lại và PrEP có phù hợp không?
• Nếu kết quả phản ứng, tôi sẽ được xét nghiệm khẳng định và hỗ trợ ở đâu?

05

Biến kết quả thành một bước tiếp theo rõ ràng

Kết quả âm tính có thể đã đủ hoặc cần lặp lại sau giai đoạn cửa sổ, tùy thời điểm và loại xét nghiệm. Kết quả sàng lọc hoặc tự xét nghiệm có phản ứng chưa phải chẩn đoán cuối cùng và cần xét nghiệm tiếp. Kết quả không hợp lệ nghĩa là xét nghiệm không hoạt động và phải làm lại.

Dù kết quả thế nào, bạn xứng đáng được giải thích một cách tôn trọng. Kết quả âm tính có thể dẫn tới PrEP, bao cao su hoặc xét nghiệm định kỳ. Kết quả dương tính đã khẳng định dẫn tới điều trị hiệu quả và cuộc sống khỏe mạnh lâu dài. Mục đích của xét nghiệm là cung cấp thông tin, không phải phán xét.